Nişanlanma nedir sorusunun cevabı Türk Medeni Kanunu’nun 118. Maddesinde gizlidir. Buna göre nişan, erkek ve kadın arasındaki karşılıklı evlenme vaadidir. Nişanlılık, süresi uzun veya kısa olan ancak her evlilikten önce bulunan zorunlu bir kurumdur. Yani nişanlanma, evliliğin ön koşulu, evlilik öncesi ilk aşama denilebilir. Çünkü evlenme vaadi olmadan evlenmek, evlilik kurumunun doğasına aykırı bir durum oluşturacaktır.
Evlenmek isteyen çiftlerin, evlenmeden önce geçirdikleri bir aşama ve süreç olan nişanlılığa, hemen hemen her toplumda rastlanılmaktadır. Lakin her topluluğun nişanlılığa ilişkin bakış açısı aynı değildir. Nişanlılık, kimi topluluklarda bir hukuki sonuç ile nitelendirilmiş iken kimi topluluklarda değil hukuki sonuç, kanunlarındaki özel hükümlerde dahi bahsi geçmemiştir.
Medeni Kanunumuz, nişanlılığı bir kurum olarak kabul etmiş ve hukuki niteliğini kanunda açıklamıştır. Bununla beraber nişanlılığın Kurucu Unsurlarını belirlemiş, nelerin geçerlilik şartları olabileceğini nelerin hükümsüzlük doğurabileceğini ayrıntılarıyla belirtmiştir. Son olarak da kanun, nişanlanmanın hükümlerini açıklamış ve nişanlanmanın sona ermesi halinde hangi sonuçların meydana gelebileceğini incelemiştir.
- NİŞANLILIĞIN MEYDANA GELMESİ
1.A. NİŞANLANMANIN HUKUKİ NİTELİĞİ
Nişanlanma, Türk Medeni Kanunu’nda (TMK 118/1) yer alan tanıma göre, evlenme vaadidir. Ancak evlenme olarak verilen vaadin oluşturduğu hukuki işlem, içerisinde birtakım tartışmalar barındırmaktadır. Bu konuda hukuk dünyasından kişiler, birbirinden farklı görüşleri benimserken, diğer görüşlere oranla daha baskın çıkan bir görüş bulunmaktadır. Bu görüşe göre “Nişanlanma, erkek ile kadın arasında karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanları ile kurulan bir sözleşmedir.” düşüncesini savunmaktadır. Fakat bu sözleşme, Borçlar Hukukuna tabi bir sözleşme değil, Aile Hukukuna tabi, bağımsız ve kendine özgü bir sözleşme olarak kabul edilmektedir.
Bununla beraber taraflar, nişanlanma ile kurmuş oldukları ilişki sayesinde evlenmeyi gerçekleştirme ve sadakat, örf ve adetin gerektirdiği ölçüde birtakım aile hukukuna ilişkin yükümlülükler de üstlenmektedirler. Ancak unutmamak gerekir ki, bulunulan bu evlenme vaadi, tarafların birbirlerini ya da başkalarının kendilerini, evliliğe zorlama hakkını vermez. (TMK 119)
1.B. NİŞANLANMANIN KURUCU UNSURLARI
Nişanlanma, bir erkekle bir kadın arasında karşılıklı evlenme vaadidir. (TMK 118/1) Buna göre, nişanlanmanın kurucu unsurları, karşılıklı evlenme vaadi ve vaadde bulunanların ayrı cinsten olmalarıdır. Ancak bu iki unsurun bulunması halinde nişanlanmadan söz edilebilir.
- TARAFLARIN KARŞILIKLI OLARAK EVLENME VAADİNDE BULUNMALARI
Nişanlanmanın varlığı, iki tarafın da karşılıklı evlenme vaadinde bulunmasına bağlı oluşur. Bu yüzden sadece bir tarafın evlenme vaadinde bulunması, nişanlanmanın oluşmasına imkân vermez. Her iki tarafın da evlenme vaadi gerekmektedir. Ancak bazı durumlar evlenme vaadinin gerçekleşmesi için önemli role sahiptir.
a.1) Evlenme vaadini içeren irade açıklaması, söz veya yazı ile açık bir şekilde yapılabileceği gibi, evlenme arzusunu açıklayan bir davranış ile de yapılabilir.
Nişanlanma şekle bağlı değildir. Taraflar nişanlılıklarını belli etmek için yüzük takabilirler, aralarında nişan merasimi yapabilirler, birbirlerine olan evlenme vaadlerini mektupla, e-postayla, mesajla, telefonla iletebilirler. Bununla beraber uzunca bir süredir cinsel birliktelikleri varsa ya da etraflarındaki kişilere ileride evlenmek istediklerini sürekli olarak dile getiriyor ve buna ilişkin birtakım hazırlık içerisinde bulunuyorlarsa bu kişiler, nişanlı olarak sayılırlar.
Tarafların evlenme vaadinin bulunduğunu gösteren açık bir delil bulunmadıkça ya da nişanlanma bir törenle alenileşmedikçe, tarafların arasında his bağının bulunması nişanlı olduklarını kabul etmek için güç bir durumdur.
Taraflar nişanlı olduklarını kabul ettikleri ya da bu hislerin sonucunda evlenmenin gerçekleştiği durumlarda nişanlılık tartışmaları, önem taşımaz. Ancak taraflardan birinin nişanlılığı kabul etmediği halde, nişanın gerçekleşip gerçekleşmediğine ilişkin tespit oldukça güç olacaktır. Bu sebeple nişanlanmanın aleni ve açık bir şekilde yapılmış olması nişanlılığın tespiti ve olumsuz bir durumda ispatlanabilmesi açısından bir hayli önemlidir.
a.2) Evlenme vaadini, nişanlanacak olan tarafların bizzat kendilerinin yapması gerekir.
Tarafların anne ve babalarının çocukları adına evlenme vaadinde bulunmaları ya da temsil yoluyla evlenme vaadi hallerinde nişanlanma söz konusu olamaz. Evlenecek olan kişilerin bizzat kendilerinin evlenme vaadinde bulunmaları gerekir.
- EVLENME VAADİNDE BULUNANLARIN FARKLI CİNSİYETTEN OLMALARI
Nişanlananlar, ileride evleneceklerine göre, farklı cinsten olmaları gerekir. Bu kaçınılmaz bir sonuçtur.
——————————————————————————————————————
SIKÇA SORULAN SORULAR
NİŞANLANMANIN KURUCU UNSURLARI NELERDİR?
– Nişanlanmanın 2 tane kurucu unsuru vardır. Bunlar:
– Karşılıklı Evlenme Vaadinde Bulunulması
– Evlenme Vaadinde Bulunan Tarafların Farklı Cinsiyetten Olmaları.
NİŞANLANMA ŞEKLE BAĞLI MIDIR? NİŞANLANMAK İÇİN SADECE YÜZÜK MÜ TAKMAK GEREKİR?
– Nişanlanma şekle bağlı değildir. Taraflar nişanlanma iradelerini belli ettikleri her şekilde nişanlanabilirler. Yüzük takarak, nişan merasimi düzenleyerek, evlilik teklifi ederek, evlenmek istediklerini birbirlerine belirterek, uzun süredir birlikte yaşayarak ve evlilik için birtakım düğün hazırlıkları yaparak nişanlanabilirler.
EVLENME TEKLİFİ NİŞANLANMA MIDIR?
– Nişanlanma, karşılıklı yapılan bir evlenme vaadidir. Taraflar evlenme teklifi ile evlenmek istediklerini dile getirirler. Böylece evlenme teklifi sonucu karşı tarafın kabul etmesiyle nişanlanma gerçekleşir.
EVLENME TEKLİFİNE NE KADAR ZAMANDA CEVAP VERİLİR?
– Hemen cevap verilmesi açık bir şekilde belirtilmemişse, her evlenme teklifinde karşı tarafa münasip bir düşünme ve karar verme zamanı tanındığı kabul edilir. Münasip süre zarfında verilen olumlu cevap nişanlanmayı gerçekleştirirken, olumsuz cevap nişanlanmayı gerçekleştirmez. Ayrıca münasip süre geçtikten sonra verilen olumlu cevap da nişanlanmayı gerçekleştirmez.
TİYATRODA ROL İCABI EVLENME TEKLİFİ ETTİM. NİŞANLANMIŞ OLDUM MU?
– Ancak ciddi evlenme vaadleri nişanlanmayı oluşturur. Bir piyesteki rol icabı yapılan vaadler hiç kuşkusuz nişanlanma teşkil etmez.
ŞAKA YOLLU EVLİLİK TEKLİFİNDE BULUNDUM. NİŞANLANMIŞ OLDUM MU?
– Şayet bir taraf ciddi olmaksızın bir vaadde bulunur ve karşı taraf bunu anlamaz ve anlaması gerekmezse, yani karşı taraf bu vaadi ciddiye almakta hal ve şartlara göre haklı ise, yapılan vaad vaadde bulunanı bağlar ve nişanlanma gerçekleşir. Bu durumda karşı tarafın güveni korunur. Ancak hal ve şartlara göre ciddiye alınacak bir durum yoksa nişanlanma gerçekleşmez.
NİŞAN ARKADAŞ VASITASIYLA GERÇEKLEŞİR Mİ?
– Gerçekleşmez. Bir arkadaşına verdiği tarife uygun bir kız bulmasını istemesi halinde nişan gerçekleşmez. Ancak taraflardan biri evlilik vaadini bir arkadaşı aracılığıyla iletmiş ise ve taraflardan diğeri bu teklifi kabul ettiğini arkadaşı aracılığıyla iletmiş ise, nişanlanma gerçekleşir.
BEBEK KERTMESİ HALİNDE NİŞAN GERÇEKLEŞİR Mİ?
– Nişanda esas olan, tarafların iradelerini bizzat kendilerinin yapmasıdır. Bu sebeple ailelerin çocuklarına sormadan yaptıkları sözler, evlilik vaadleri, ile nişanlanma gerçekleşmez.
AYNI CİNSİYETTEN KİŞİLER NİŞANLANABİLİR Mİ?
– Türk Medeni Kanunu bu konuda oldukça açıktır. Nişanlanmanın gerçekleşebilmesi için tarafların farklı cinsiyetten olmaları gerektiğini açıkça ifade eder. Bu sebeple aynı cinsiyetten bireyler nişanlanamazlar.
NİŞANLANAN KİŞİLERDEN BİRİNİN NİŞANLILIK SÜRESİNDE CİNSİYET DEĞİŞTİRMESİ HALİNDE NE OLUR?
– Taraflardan birinin sonradan cinsiyetini değiştirmesi halinde, nişanlılık kendiliğinden geçersiz hale gelir. Çünkü Türk Medeni Kanunu’na göre Nişanlanmada esas olan tarafların bir kadın ve bir erkek olmasıdır.
Bu yazımızda, Nişanlılık Nedir? Diğer Toplumların Nişanlılığa Bakış Açısı Nasıldır? Türk Hukukunda Nişanının Yeri? Nişanlılık Nasıl Meydana Gelir? Hukuk Dünyasındaki Baskın Görüş Hangisidir? Nişanlılık Bir Sözleşme Midir? Nişanlanmanın Kurucu Unsurları Nelerdir? sorularına cevap verdik. Her ne kadar detaylı bilgi aktarılmış olsa da Nişanlılık konusunda bir sorun yaşamanız halinde bir BOŞANMA AVUKATINA danışmanız haklarınızın korunması açısından kritik rol oynayacaktır.
