Nişanlanma; Birbiriyle evlenme konusunda kararlı olan farklı cinsten iki kişinin bu amaçla fikir birliği etmeleridir. Ön akit, karar, aile hukukuna özel bağımsız bir sözleşmedir.
- NİŞANLANMANIN GERÇEKLEŞMESİ
Nişanlanma kadın ve erkeğin karşılıklı olarak evlenme vaadinde bulunmasıyla meydana gelir.
Kurucu Unsurları
- Evlenme vaadi
- Vaatte bulunanların farklı cinsten olmaları.
Şartları
- Kişinin ayırt etme gücüne sahip olması
- Nişanlananların iradelerinin ciddi ve sağlam olması
- Nişanlananların küçük veya kısıtlı olduğu durumlarda yasal temsilcinin rızası
- Evlenme engelinin bulunmaması
- Nişanlanmanın ahlaka ve adaba aykırı olmaması
Nişanlanmanın Vadeye Bağlanması
Nişanlanma geciktirici veya bozucu bir şarta bağlanabileceği gibi belirli bir vadeye de bağlanabilir.
- Bozucu Şart: Nişan vaadin yapılması ile başlar, hüküm ve sonuç doğurur. Şartın gerçekleşmesi ile sonlanır.
- Geciktirici Şart: Nişan vaadin yapılması ile kurulur ancak şartın gerçekleşmesiyle beraber hüküm ve sonuç doğurur. Vade ve şart arasındaki fark olayın kesin olup olmamasıyla alakalıdır. Vade kesin olacak olaylara bağlanır, belirli ve belirsiz vade olarak ikiye ayrılır.
- Vadeye Bağlanması: Nişan vaadin yapılması ile kurulur, öngörülen süre geçtikten sonra hüküm ve sonuç doğurmaya başlar.
- NİŞANLILIĞIN SONA ERMESİNİN HUKUKİ SONUÇLARI
- Maddi Tazminat
Nişanı haksız yere bozan ya da kusuruyla bozulmasına sebep olan nişanlı, şartlar oluşmuşsa, maddi tazminat ödemekle yükümlüdür.
Şartları:
- Nişanlılık tek taraflı olarak sonlandırılmış olmalıdır.
- Nişanlılık sebebiyle maddi bir zarar ortaya çıkmalıdır.
- Nişanın bozulması haklı bir sebebe dayanmamalı veya davalı kusurlu olmalıdır.
- İlliyet bağının bulunması gerekir.
Kimler İsteyebilir:
Haklı olan taraftaki nişanlı, anne ve baba, anne ve baba gibi hareket eden kimseler maddi tazminat isteyebilir. Bu tazminat 1 yıllık zamanaşımına tabidir. (TMK/123)
- Manevi Tazminat
Nişanlılığının sona ermesiyle birlikte kişilik hakkı saldırıya uğrayan nişanlı, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat isteyebilecektir.
Şartları:
- Manevi bir zararın olması gereklidir.
Kimler İsteyebilir:
Sadece manevi zarar gören nişanlı manevi tazminat isteyebilir. Tazminat isteme süresi 1 yıl nişanın bozulmasından itibaren başlayacaktır.
- Hediyelerin Geri Verilmesi
Nişanlılık, evlenme dışında bir sebeple sona ererse, taraflardan birisince verilen hediyeler, verenler tarafından geri istenebilir.
Şartları:
- Geçerli bir nişanlanma bulunmalıdır.
- Nişanlılığın evlilik dışı bir nedenle sona ermesi gerekir.
- Hediyenin ekonomik bir değeri olması gerekir.
- Hediyenin alışılmışın dışında olması gerekir.
Kimler İsteyebilir:
Nişanlı, nişanlının anne ve babası, nişanlının anne ve babası gibi hareket edenler hediyeleri geri isteyebilir. Bu talep 1 yıllık zamanaşımına tabidir.
- NİŞANLILIĞIN SONA ERMESİ
- Kendiliğinden
Evlenme, ölüm, gaiplik, imkansızlık (nişanlılardan birinin evlenmesi, sürekli olarak ayırt etme gücünü kaybetme) ve bozucu şartın gerçekleşmesi gibi hallerde nişanlılık kendiliğinden sona erer.
- Taraflarca
Tarafların Anlaşmasıyla
Taraflar birbirinden, maddi ve manevi tazminat isteyemez ancak hediyeleri geri isteyebilir.
Tek Taraflı Olarak
Taraflar herhangi bir gerekçe göstermeksizin her zaman tek taraflı olarak nişanı sona erdirebilir. Bu sonuç bozucu yenilik doğuran hakkın kullanılması ile ortaya çıkar.
- NİŞANLANMANIN HÜKÜMLERİ
Yükümlülükleri
Evlenme Yükümlülüğü:
Evlenme yükümlülüğü vardır ancak bu yükümlülük, nişanlının diğer nişanlıyı kendisi ile evlenmesi için zorlamasını sağlayacak bir dava hakkı vermez. Evlenmeden kaçınma hali için öngörülen cayma tazminatı da geri istenemez. Bu tazminat ifası mümkün ancak dava edilemeyen eksik bir borçtur. Tazminat ifa edilmişse de geri istenemez.
Sadakat Yükümlülüğü:
Kişinin, karşı tarafa sadık kalmasını, üçüncü kişilerle nişanlılıkla bağdaşmayacak ve evlenmeyi tehlikeye düşürecek fiillerden kaçınmasını sağlamaya yönelik olan yükümlülüktür.
Yardımlaşma ve Dayanışma Yükümlülüğü:
Nişanlılar maddi ve manevi yönden birbirlerine destek olmalıdır. Bu yükümlülük dürüstlük kuralı çerçevesinde uygulanır.
Hakları
- Destekten yoksun kalma tazminatı veya manevi tazminat isteme hakkı vardır.
- Hakim sıfatıyla bakılan bir davada davadan çekilme hakkı vardır. Nişanlının bir davasında tanıklıktan çekilme hakkı vardır.
- Mal rejimi sözleşmesi yapma hakkı vardır.
